Hoe het accepteren van onwetendheid heeft geleid tot een Leven Lang Ontwikkelde regio

Een leven lang ontwikkelen, dat is wat 8RHK Ambassadeurs de mensen uit de regio gunt. Dit start niet bij de loopbaan, maar juist al bij de vierjarige inwoners die hun eerste stap in de bassischool zetten. Maar, hoe zorg je ervoor dat inwoners zich willen blijven ontwikkelen? Daarvoor is het programma Leven Lang Ontwikkelen (LLO) opgestart. Een programma dat, mede dankzij de Arbeidsmarktregio en het talentenfonds Opijver, de inwoner stimuleert om te blijven leren. Wie er ook blijven leren, zijn programmaregisseur Onderwijs en Arbeidsmarkt Caroline Termaat en projectmanager Opijver Henk Korten. Zij blikken terug op de lerende aanpak binnen de Regio Deal.

Van losse initiatieven naar één krachtige aanpak

‘Het programma Leven Lang Ontwikkelen is een programma dat toewerkt naar een leercultuur op de werkvloer voor organisaties en inwoners in de regio Achterhoek,’ verduidelijkt Caroline Termaat. ‘Tussen de eerste regiodealperiode en de huidige periode hebben we onderzoek gedaan naar hoe het er met de regio voorstond in het kader van leven lang ontwikkelen. Er waren verschillende initiatieven in de regio, zowel met als zonder regiodealmiddelen opgezet, die in de basis al goed waren. Deze initiatieven werden alleen niet altijd gevonden. Hiervan hebben we geleerd om deze initiatieven te bundelen: een krachtige bundeling helpt om de juiste mensen te vinden. Van daaruit is in 2025 het strategisch programma LLO opgezet met een bijpassende uitvoeringsagenda wat nu gaat draaien.’

Opijver: een idee dat uitgroeide tot regionaal succes

De uitvoeringsagenda heeft zeven projectlijnen waaraan gewerkt wordt. Dit loopt van de Achterhoekse beroepenradar tot een digitaal vaardige Achterhoek. Binnen de Regio Deal Achterhoek II ligt de focus op  drie projectlijnen.Een heel groot en belangrijk project is het talentenfonds Opijver. ‘Ik weet nog als de dag van gisteren dat ik samen met Edwin van der Vliet aan tafel zat. We bespraken zeven jaar geleden het idee van een scholingsfonds om de wervingsproblemen die er toen waren, op te vullen door arbeidspotentieel de kans te geven zich te laten omscholen. We zagen dit als een kans voor de regio. Toen we in de krant lazen over de regiodeal, heb ik een businessplan geschreven en konden we halverwege 2020 van start,’ blikt projectleider Henk Korten terug. Nu, zes jaar later, blijkt het idee dat aan tafel is ontstaan erg succesvol. Met een gemiddelde klanttevredenheidsscore van een 9,4 en al 2700 mensen die het talentenfonds hebben benut om zich te laten omscholen tot een kansrijk beroep.

Van Achterhoeks initiatief naar nationaal voorbeeld

Het talentenfonds Opijver is niet onopgemerkt gebleven in Nederland. Verschillende regio’s bekijken de mogelijkheden om zelf ook een talentenfonds op te zetten. Ook de provincie Gelderland is bezig om het initiatief provinciaal uit te werken. Al gebeurde dat niet zomaar. ‘Opijver is van het begin af aan succesvol geweest, dat heeft mij geholpen met het verspreiden van het verhaal,’ verklaart Henk. ‘Ik heb op allerlei plekken presentaties gegeven. Onder meer bij de VNG, bij het ministerie van SZW en leden van de Tweede Kamer. Daarnaast heeft Opijver drie keer een bijdrage mogen leveren aan het Lentefestival, het jaarlijkse event dat de Achterhoek in Den Haag organiseert voor Kamerleden. Die bekendheid is belangrijk. Dit kan zeker nog beter, maar dat heeft tijd nodig.’ Caroline: ‘Naast die bekendheid, is vertrouwen ook van belang. Zo waren er medewerkers binnen het ministerie die als bestuurder in het onderwijs gezeten hadden, zij geloofden in Henks aanpak. Dat heeft er ook voor gezorgd dat Opijver een extra dimensie op het gebied van bekendheid heeft gekregen. De investering in het netwerk en in de relatie is substantieel om überhaupt zaken te regelen met elkaar. Ja, dat is een stukje Achterhoeks DNA, maar om dat vertrouwen te behouden, moet je samen in gesprek blijven.’ Daarnaast benadrukt de programmaregisseur het belang van de structurele gelden voor het regionale opleidingsfonds. ‘Zonder de structurele gelden kan het talentenfonds Opijver niet blijven bestaan, terwijl dit een essentieel onderdeel is voor het Leven Lang Ontwikkelen binnen de regio, maar eigenlijk binnen heel Nederland.’

Leren van de praktijk: mensen willen zich wel ontwikkelen

Tijdens de uitvoering van het project is er ook bijgestuurd. Zo was er voordat Opijver van start ging de aanname dat Nederland geen leercultuur had, mensen niet wilden leren, maar juist comfortabel zaten bij hun huidige werkgever. ‘Opijver is een white label,’ legt Caroline uit, ‘aan de buitenkant kun je niet zien welke organisatie in de lead staat. Die neutrale kleur is heel belangrijk geweest om mensen te werven. We hebben juist gezien dat mensen wel willen leren, maar de weg naar een opleidingsfonds niet konden vinden of dat de inkomensval een probleem was. We hebben hier nog altijd geen klip en klaar antwoord op, maar we kijken juist naar waar het probleem zich bevindt. Zit dit in middelen of in structuren die we in Nederland ingeregeld hebben?’

Werkgevers als sleutel tot een sterke leercultuur

Naast deze bewustwording binnen het project Opijver zelf, is ook de bewustwording bij de werkgever van belang. ‘In ons klanttevredenheidsonderzoek geeft het overgrote deel van de mensen aan niet te zijn begonnen met de opleiding wanneer zij geen voucher hadden gekregen. Voor het verkrijgen van die voucher is ook de werkgever belangrijk. We kijken namelijk of zij ook een deel kunnen bijdragen,’ licht Henk toe. Een nadeel daarvan is dat de werkgever Opijver niet altijd op het vizier heeft staan. ‘Eigenlijk is er geen weerstand tegen het bevorderen van de leercultuur, dat blijkt uit een onderzoek van Ipsos waarin meer dan 80 procent van de werkgevers in de Achterhoek het belang van scholing van medewerkers inziet. Dat is heel prettig, maar die bekendheid onder werkgevers kan nog beter, daarover voeren we nu gesprekken,’ aldus Caroline.

Investeren in talent en onderwijs voor de toekomst

Opijver is niet enkel de aanjager van werknemers om te blijven ontwikkelen, maar ook een aanjager van het onderwijs is de regio. ‘We richten ons niet alleen op het reguliere onderwijs, maar betrekken eveneens de private partijen. Zo kennen we Anton Tijdink Techniekopleidingen in de Achterhoek: een opleiding waarin leren en werken binnen de techniek centraal staat. De enige eisen die wij stellen is dat de opleiding erkend moet zijn en het gericht is op een kansrijk beroep. Is dat het geval, dan kunnen we een voucher volstrekken,’ verklaart Henk. Naast AT Techniekopleidingen, stimuleert Opijver ook het Grensland College. ‘Uit de cijfers van de Achterhoek Monitor bleek dat we een tekort aan hbo’ers hadden in de regio. Met dat in ons achterhoofd is het Grensland College opgezet: meerdere AD-opleidingen die passen bij de regionale behoefte. Een aantal van deze opleidingen loopt goed, een aantal minder. De studenten worden er ieder jaar meer, maar het zijn er nog niet genoeg. We moeten in ons drie-O verband kijken of we samen garant gaan staan voor het behoud van HBO in de Achterhoek,’ licht de programmaregisseur toe. Samen benadrukken ze hierin de langetermijnvisie: misschien kun je als werkgever nu de handjes binnen je bedrijf niet missen, maar als je niet investeert in de toekomst van je werknemers, heb je straks geen handen meer óm te missen.

Succes door samenwerking, vertrouwen en een lange adem

Dat Leven Lang Ontwikkelen en Opijver van belang zijn voor de regio, dat blijkt wel uit de cijfers. In vijf jaar tijd zijn er vijfduizend mensen via Opijver en het Werkcentrum bereikt met een leervraag. Opijver is succesvoller dan gedacht. Wat andere regio’s kunnen leren? Dat is, volgens Caroline, precies de insteek. Niet vertellen hoe regio’s het moeten doen, maar juist wat wij als Achterhoek hebben geleerd. Henk: ‘Wij hebben samen met onze partners geaccepteerd dat we gingen werken vanuit het onwetende, maar met vertrouwen in ons idee en passend bij het lerend ecosysteem in de Achterhoek. En ondanks ons succes, hebben we nog stappen te maken. Zo vinden we opleidingsniveau één en twee ondervertegenwoordigd binnen Opijver. Dat wordt ons aandachtspunt de komende tijd. Maar wil je als regio ook deze successen behalen? Blijf dan een open gesprek aangaan, kijk naar de mogelijkheden die er wél zijn en heb vertrouwen in elkaar én in de toekomst van de regio.’

Door: Sam Lubbers

Lees ook het vorige artikel over de lerende aanpak van de Regio Deal Achterhoek II: Van Slimme naar Publieke Mobiliteit: Hoe de lerende aanpak van onze Regio Deal hielp – 8RHK ambassadeurs